In wat volgt worden een aantal initiatieven en tools voor paspoorten in de bouw aangereikt. Op dit moment bestaat er nog geen officiële of erkende standaardtool voor dergelijke paspoorten. Het aanbod aan beschikbare oplossingen is bovendien beperkt. De bestaande initiatieven vertrekken elk vanuit een eigen insteek en focus. Onderstaande selectie vormt geen aanbeveling, maar biedt een overzicht van bestaande oplossingen die binnen de context van het onderzoeksproject Digital 4 Circular Construction als illustratief of informatief worden beschouwd. Gezien de beperkingen in de omvang van het project werd er gefocust op initiatieven en tools die momenteel al in België bruikbaar zijn. Niet alle bestaande oplossingen konden worden geanalyseerd of besproken; het al dan niet vermelden van bepaalde initiatieven houdt dan ook geen enkele waardeoordeel, voorkeur, partnerschap of formele samenwerking met de aanbieders in vanwege Buildwise.
Laatste update: 2/07/2025
BIM
Een bouwwerkpaspoort hoeft niet altijd via een aparte tool of platform te worden aangemaakt. Je kan er ook zelf één opzetten door slim gebruik te maken van BIM-software, gecombineerd met een centrale opslagplaats zoals SharePoint. Een BIM-model – bijvoorbeeld in Revit, Archicad of Vectorworks – waarin gebouwelementen via eigenschappen van elementen gekoppeld zijn aan plannen, technische fiches of installatiedocumentatie op een gedeeld platform, is in wezen al een bouwwerkpaspoort. Als je zo documenteert hoe het gebouw effectief is gebouwd en daarbij expliciet aandacht besteedt aan informatie die relevant is voor onderhoud en hergebruik, dan voldoe je aan het EU-taxonomiecriterium rond documentatie van bouwwerken. Deze manier van werken veronderstelt wel een basiskennis van BIM-modellering.
Revit-gebruikers kunnen aanvullend gebruik maken van MatBiM, een Belgisch standaardisatie-initiatief (2022) dat toelaat om via een plug-in gebouwen te ontwerpen met merkneutrale materialen, die later kunnen worden verrijkt met productinformatie van aangesloten fabrikanten (zoals technische fiches of installatie-instructies). Na oplevering blijft die info beschikbaar en opvraagbaar via het model. MatBiM is een initiatief (2022) van de federatie van Belgische Bouwmaterialenproducenten (BMP), met steun van Buildwise, Embuild, NAV en ORI, en richt zich momenteel vooral op gebouwen (niet op infrastructuur). Er bestaat ook een gelijkaardig initiatief voor technieken, onder de naam TechBiM. Gebruik van MatBiM is gratis voor BIM-modelleurs, maar vereist een betalende Revit-licentie. Producenten betalen om hun data op het platform te plaatsen. Het aanbod aan specifieke productinformatie is beperkt tot de informatie die wordt aangeboden door aangesloten bouwmaterialenproducenten.
Er zijn ook individuele producenten die eigen BIM-oplossingen aanbieden, maar die zijn niet altijd actueel of gestandaardiseerd, en bevatten vaak weinig extra informatie.
Laatste update: 24/06/2025
C-iD, een afkorting voor ‘Circular Identity’ (eerste versie: 2023) is een tool om (element¹)paspoorten (specifiek gericht op de bouwsector) te creëren die relevante informatie over een bouwsysteem of de onderlinge elementen bundelt bundelt en online beschikbaar houdt gedurende de volledige levensduur van de component.
C-iD’s kunnen worden samengesteld uit producten die door bouwmaterialenproducenten beschikbaar kunnen worden gesteld in de productdatabank van C-iD. De bibliotheek telt momenteel een 50-tal producten. C-iD’s kunnen worden gelinkt aan units, die op hun beurt gelinkt zijn aan een gebouw en een site. In die zin kent C-iD vijf granulariteitsniveaus: product, element, unit, gebouw en site. De betreffende materialen/ producten/ componenten/ elementen worden voorzien van een fysieke markering via een QR-code die een permalink vormt naar het C-iD.
Verder combineert C-iD paspoorten met andere functionaliteiten, waaronder de opmaak van hergebruikinventarissen en een ‘Circular depot’ waarmee bouwproducten kunnen worden verkocht of kosteloos ter beschikking kunnen worden gesteld.
Het C-iD-platform is gebaseerd op de resultaten van het onderzoeksproject ‘Elementpaspoorten toepassen in de praktijk’ (2021 – 2023), met financiële steun van de OVAM en VLAIO. Het werd ontwikkeld door MOSARD en VIBE, i.s.m. een groot aantal stakeholders. Vandaag is de tool eigendom van de IT-firma die C-iD ontwikkelde en wordt het mee beheerd door MOSARD. De eerste versie van C-iD en de bijhorende applicatie werden gelanceerd in augustus en september 2023. In februari 2024 werd versie 1.1 gelanceerd met ‘community features’. De laatste update van C-iD werd gelanceerd in oktober 2024 als versie 1.3.
De parameters waaruit de paspoorten van C-iD bestaan, worden geïllustreerd in onderstaande figuren. Om de toepassing van duurzamere producten door opdrachtgevers te stimuleren, werden ook een aantal “sustainability values” toegevoegd op product- en gebouwniveau. Deze parameters vinden hun oorsprong in het werk van VIBE en werden verder verfijnd aan de hand van onderzoek door Imec.
De rol van de gebruiker (producent, architect, aannemer) bepaalt welke parameters kunnen worden gewijzigd, zo kunnen parameters van producten enkel worden toegevoegd en gewijzigd door de producent zelf.
¹ Voorbeelden van elementen: ramen, deuren, technische installaties, …
Een blik op de productparameters in C-iD (C-iD, s.d.).
Een blik op de elementparameters in C-iD (C-iD, s.d.).
Een blik op de gebouwparameters in C-iD (C-iD, s.d.).
C-iD lijkt zich te richten op gebouwen, niet op infrastructuur. Op moment van het schrijven van deze tekst is C-iD enkel beschikbaar in de Engelse taal. Een Nederlandstalige weergave is voorzien en kan elk moment worden gelanceerd. Gebruik van C-iD en is mogelijk na aanmaak van een account. Naast een kosteloze basisversie kan men ook opteren voor een premium- (29,95 €/maand of 325,00 €/jaar), waarmee men met meerdere gebruikers aan een dossier kan werken, of een pro-account (89,95 €/maand of 995,00 €/jaar)², waarmee men rollen en rechten van deze gebruikers manueel kan aanpassen. Het C-iD-platform kent momenteel een 140-tal geregistreerde gebruikers, waarvan 12 betalende gebruikers. De meeste actieve gebruikers gebruiken het platform vandaag hoofdzakelijk voor het opstellen en delen van hergebruikinventarissen.
De opmaak van paspoorten via C-iD is op heden niet verbonden externe verificatie. De interoperabiliteit van C-iD en koppelingen met met andere tools/ databanken zijn op heden nog beperkt, waardoor data nog voor een groot stuk manueel moet worden ingevuld.
Het verdienmodel achter C-iD biedt een zekere garantie op continuïteit. De beheerders van de applicatie zorgen er momenteel zelf voor dat het platform up-to-date blijft met relevante regelgevende kaders, zoals de gereviseerde CPR en het beleidsvoorbereidende werk van OVAM. De ambitie is om dit in de toekomst te laten aansturen door een breder consortium van betrokken actoren. Hiervoor wordt momenteel actief gezocht naar geschikte partners. Aangezien het gebruik van paspoorten voorlopig nog niet verplicht is en Europese standaardisatie nog in ontwikkeling is, zijn de inspanningen rond de zichtbaarheid en promotie van C-iD tot dusver beperkt gebleven.
² Tarieven d.d. 24/06/2025. Check de website van C-iD voor de meest actuele tarieven.
Laatste update: 30/06/2025
Madaster
Madaster staat voor “kadaster van materialen” (Madaster België: 2019) en is een tool waarmee gebruikers ‘materialenpaspoorten’ voor bouwwerken kunnen opstellen. In het Madaster-platform krijgen de materialen en producten die in een gebouw worden gebruikt een digitale identiteit, die vastgelegd wordt in een materialenpaspoort.
Een paspoort aanmaken gebeurt door een of meerdere bronbestanden met data over het bouwwerk – in IFC- of Excel-formaat – te importeren in het Madaster-platform. De elementen uit die bestanden worden vervolgens gekoppeld aan materiaal- en productdata uit de Madaster-database. Die database bevat zowel productspecifieke gegevens van bouwmaterialenproducenten als generieke databanken zoals EPEA en ÖKOBAUDAT. Gebruikers kunnen ook zelf materialen en producten toevoegen aan hun persoonlijke databank, of externe generieke data handmatig importeren. Vandaag stellen een tiental bouwmaterialenproducenten hun productdata beschikbaar via het Madaster-platform.
De koppeling tussen bouwelementen en materialen gebeurt grotendeels automatisch op basis van materiaalomschrijvingen. Daarnaast worden gebouwonderdelen, gecodeerd volgens NL/SfB, gekoppeld aan door Madaster gedefinieerde gebouwschillen³. Dit maakt het later mogelijk om onder meer berekeningen per bouwlaag of per bouwfase uit te voeren. Op het niveau van het bouwwerk kunnen extra gegevens worden toegevoegd, zoals de eigenaarsinformatie of bestanden als 2D-tekeningen, documenten of afbeeldingen. Het uiteindelijke materialenpaspoort wordt gegenereerd op basis van de actieve bronbestanden en kan worden geëxporteerd als PDF of Excel. De meest rijke visualisatie blijft echter het Madaster-platform zelf: voor bouwwerken met een IFC-bestand als bron is het paspoort ook rechtstreeks te bekijken in de interactieve 3D-viewer.
Gebruikers kunnen binnen hun account een mappenstructuur naar wens opzetten en zo materialenpaspoorten en databanken organiseren op zelf gekozen niveaus – bijvoorbeeld per regio, afdeling, dochteronderneming, portfolio, project of gebouw. Madaster combineert de opmaak van materialenpaspoorten met aanvullende functionaliteiten zoals ‘Madaster Infra’, ‘Circularity Indicator V2’ en het ‘Embodied Carbon Overview’.
Madaster werd ontwikkeld door de Madaster Foundation (Duitsland) en wordt beheerd door een aparte operationele entiteit: Madaster Services. De eerste versie van Madaster werd in 2017 gelanceerd in Nederland. In 2019 volgde de Belgische versie met release 2019.1. De meest recente versie op het moment van schrijven is versie 2025.5 (juni 2025).
Enkele van de parameters waaruit Madaster-materialenpaspoorten bestaan worden geïllustreerd in de onderstaande figuren. Sinds de update van februari 2024 is het ook mogelijk om in Madaster informatie over de losmaakbaarheid van materialen en producten te registreren volgens de meetmethodiek voor losmaakbaarheid v2.0.
³ De door Madaster gedefinieerde gebouwschillen: totalen, locatie, constructie, omhulling, technische installaties, afbouw, interieur en onbekend (Madaster, 2022).
Binnen Madaster kunnen verschillende gebruikersrollen worden toegewezen, elk met specifieke rechten. Dit maakt het mogelijk om wijzigingen aan materialenpaspoorten te beheren en te controleren.
Gebruikers van het Madaster-platform blijven te allen tijde eigenaar van de data die zij invoeren via het platform. In de algemene voorwaarden van Madaster Nederland wordt expliciet vermeld dat “Madaster op geen enkele wijze de Data commercieel (laat) gebruiken tenzij u daarvoor uitdrukkelijk toestemming heeft verleend.” In de Belgische voorwaarden ontbreekt een dergelijke uitsluitingsclausule. Hoewel ook daar wordt gesteld dat de klant eigenaar blijft van de data, verleent de klant Madaster wel het recht om de ingevoerde data – mits geanonimiseerd – te kopiëren, bewaren, verzenden, herindelen, distribueren en weergeven via het platform.
Madaster richt zich zowel op gebouwen als op infrastructuur. Voor infrastructuurprojecten is er de specifieke functionaliteit ‘Madaster Infra’, die werd binnen Digital 4 Circular Construction niet verder onderzocht.
Een professioneel Madaster-abonnement start vanaf €900 excl. btw per jaar voor één object en één gebruiker. De grootte van het object, bijvoorbeeld qua vloeroppervlakte, speelt hierbij geen rol. Extra objecten kosten €100/jaar, en bijkomende gebruikers €900/jaar. Het archiveren van materialenpaspoorten na beëindiging van het account is mogelijk aan €5/jaar per archief, maar alleen in combinatie met een actief abonnement. Bijkomende functionaliteiten, zoals MPG, 3D Viewer of API-koppelingen, zijn beschikbaar tegen meerprijs. Producenten kunnen zich gratis registreren. Voor training en ondersteuning is een partnership vereist vanaf €3.500/jaar (prijzen d.d. 2/07/2025).
Het gebruik van Madaster is niet gekoppeld aan externe verificatie: er wordt dus niet gecontroleerd of de juiste materialen aan de juiste bouwelementen zijn gekoppeld of of de gegenereerde analyses correct zijn. De generieke databanken binnen Madaster, zoals EPEA en ÖKOBAUDAT, worden daarentegen wél onderworpen aan kwaliteitscontrole en validatie.
Madaster maakt in de eerste plaats gebruik van IFC-bestanden⁴ als bron, waardoor het compatibel is met verschillende BIM-sofwarepakketten. Het importeren van een Excel-bestand volgens een vast sjabloon is ook mogelijk, maar beperkt uiteraard de visualisatiemogelijkheden en wordt eerder voorbehouden voor renovatie. De koppeling van materialen uit IFC-bronbestanden met materialen uit de Madaster-database kan zeer vlot verlopen, maar vereist een goede voorbereiding. Het BIM-model moet daarbij worden opgebouwd volgens de Madaster BIM/IFC-richtlijnen. De automatische koppeling gebeurt op basis van de materiaalbeschrijvingen in het bronbestand. Een correct en consistent gebruik van materiaalomschrijvingen is dan ook essentieel voor een accurate koppeling.
Laatste update: 2/07/2025
⁴ IFC is een open en neutraal bestandsformaat, ontwikkeld door buildingSMART, dat o.m. toelaat om BIM-modellen uit te wisselen tussen verschillende softwareprogramma’s.
Andere initiatieven
Naast de reeds toegelichte tools en projecten, zijn er nog tal van andere initiatieven die bijdragen aan de ontwikkeling van (digitale) paspoorten in de bouwsector. Zo zetten diverse spelers al in op digitale productpaspoorten (DPP’s), ondanks dat de precieze EU-vereisten nog in ontwikkeling zijn. Quifactum, ontstaan binnen de textielsector, biedt klanten transparantie over de herkomst en productie van hun producten via digitale paspoorten. Twintag voorziet fysieke producten van een unieke digitale identiteit, met dynamische informatie via een ‘digital twin’-tag.
UNDO software biedt een geavanceerd platform voor materiaaltracking in de bouw, inclusief AI-ondersteunde rapportering, take-back-modellen en integraties met bestaande systemen. Naast toepassingen op productniveau experimenteert UNDO momenteel ook met het combineren van individuele DPP’s tot paspoorten op bouwwerkniveau. Paspoorten op bouwwerkniveau wordt ook ondersteund door tools zoals Imperfect, een Brusselse startup die een online platform aanbiedt voor het opstellen van materialenpaspoorten, inventarissen van bouw- en sloopafval, LCA-berekeningen en circulariteitsscores. Imperfect werkt bovendien aan een BIM-integratie, die samenwerking en gegevensuitwisseling binnen bouwprojecten vergemakkelijkt. Ook Wazzat? speelt hierop in door gebruik te maken van QR-codes of RFID/NFC-tags om producten en projecten digitaal te identificeren, met de mogelijkheid om per locatie een volledig bouwwerkpaspoort samen te stellen – reeds in gebruik bij Belgische aannemers.
Ook op onderzoeksvlak beweegt er veel. Zo werkt het Building Passport Alignment Project aan een gestroomlijnde set datapunten voor uniforme ESG-rapportage over verschillende taxonomieën heen. Uit een analyse van ca. 3.000 datapunten werd een set van 220 gemeenschappelijke datapunten afgeleid – een waardevol houvast voor wie zijn weg zoekt in het versnipperde landschap van paspoort-initiatieven. Op de projectwebsite kun je bovendien een specifieke ‘taxonomy’ selecteren en via een Power BI-tool meteen zien welke data daarvoor vereist zijn.
Ook het Vlaamse CICO-project – voluit Circulair Conceptbouwen – verkent hoe digitalisering en standaardisatie van bouwpaspoorten kan bijdragen aan circulair bouwen. Het Europese Reconstruct-project richt zich dan weer op de betonsector en onderzoekt hoe productpaspoorten, digital twins en BIM kunnen helpen om doorheen de waardeketen te volgen en circulaire toeleveringsketens voor bouwafval op te zetten. Daarnaast voert ook Flanders Make onderzoek naar toepassingen van digitale productpaspoorten.
Laatste update: 24/06/2025
Belangrijkste referenties
Helsen, Y., & Verstegen, J. (2024, december 5). Uitwisseling Buildwise - C-iD. (L. Maes, Interviewer)
Madaster. (2022, september 22). Madaster Gebruikershandleiding. Opgehaald van Madaster: https://docs.madaster.com/files/be/nl/Madaster%20-%20Gebruikershandleiding.pdf
Madaster. (sd). Madaster. Opgehaald van https://madaster.be/
MOSARD. (sd). C-iD. Opgehaald van https://c-id.org/
VLAIO. (2025, juni 16). Inspiratiesessie omtrent de Twin Transitie. Leuven. Opgehaald van https://www.vlaio.be/nl/events/inspiratiesessie-omtrent-de-twin-transitie-250616
Laatste update: 2/07/2025